Erfðabreytt….lífrænt…matvælaöryggi….Jói Fel…þvílíkur hrærigrautur…

Mig langar aðeins að koma með smá innlegg í þá umræðu sem hefur verið hér uppá síðkastið um matvæli.
Ég á örugglega eftir að koma með fleiri – en þetta er það sem mér er efst í huga akkúrat núna.

Við og við birtast greinar….misvel unnar…með fyrirsögnum eins og “lífrænt er ekki hollara” …
“erfðabreytt er ekki óhollara”…osfrv..osfrv…osfrv…

Fyrir utan allt tal um “matvælaöryggi”…..sú umræða öll er á algjörum villigötum.

Meðan við getum ekki framleitt fóður fyrir skepnurnar eða olíu á vélar og tæki sem þarf að nota við landbúnaðarstörf – er ekki hægt að tala um “sjálfbærni”.

Það gengur einfaldlega ekki upp!

Ég rakst í vikunni á grein í Fréttablaðinu undir fyrirsögninni “Auðvelt að plata” og var skrifuð undir nafni Jóhannesar Felixsonar – sem er betur þekktur undir nafninu Jói Fel.

Ég skil eiginlega ekki almennilega hvað hann er að fara með sumu sem hann segir í þeirri grein.

Við vitum öll að hvítur sykur og hvítt hveiti er ódýrara og því líklegast mestur hagnaður út úr brauði og bakkelsi bökuðu úr því – þá á ég bæði við það sem þó er bakað hér og eins það sem er innflutt frosið og tilbúið til baksturs. Er hugsanlega bara verið að reyna að selja fleiri hveitibrauð og bakkelsi?

Hann talar um sykur…og hollustu….og virðist haldinn þeim misskilningi ( held samt að hann viti betur ) að þegar talað sé um aðrar tegundir af “sætu” eins og hrásykur og agave, sé fólk að halda því fram að það sé hollur sykur…
Held að enginn haldi það eða haldi því fram – það er hins vegar vitað mál að hrásykur er “hollari” en hvítur sykur – m.a.
af því að hann er minna unninn en hvítur sykur….hefur ekki verið gerður hvítur með klór.

Agave er svo aftur þeim eiginleikum búið að það sveiflar blóðsykrinum minna – vissulega hlýtur það að vera betra fyrir þá sem þurfa að passa uppá blóðsykurinn..

Persónulega er ég ekkert svakalega hrifin af agave – nota frekar hlynsíróp og hunang – en það er bara minn smekkur.

Mér skilst á þeim sem ég hef rætt við og til þekkja, að agave síróp sé svo aftur mismunandi – mismikið unnið….hef ekki almennilega sett mig inn í það.
Það er því engan veginn hægt að setja það allt undir einn hatt.

Talandi um sykur og sætuefni…það er eitt enn sem er líklegast ennþá verra en sykur og það er “High fructose corn syrup” .

Þetta er efni sem er unnið úr sykri, en er margfalt sætara og hefur fundið sér leið inn í hin ýmsu matvæli.

Þar sem þetta “stöff” er sætara og það þarf minna af því en sykri ( er þar af leiðandi ódýrara ), þá hefur það fundið sér leið inn í hinar ýmsu tegundir matvæla.
Þetta er t.d….í sælgæti, gosdrykkjum, kexi, brauðum….sósum, sultum…og svona mætti lengi telja.

Það ætti að vera alveg jafn “bannað” og transfita…og verður það vonandi einhvern tímann.

Ekkert af þessu er hollt…bara mismunandi óhollt….

Að lífrænum matvælum….

Lífræn matvæli eru yfirleitt margfalt hollari og næringarríkari – svo ekki sé talað um hvað það er gott að vera laus við allt eitrið sem er úðað á sumar tegundir matvæla. Það er það sem mér sem mér sem neytanda finnst miklu máli skipta….Það eru vissulega til rannsóknir á báða bóga.

Ég trúi fremur þeim rannsóknum sem telja lífrænt hollara – kannski af því mér finnst lífrænt hráefni yfirleitt betra og mér líður betur af því.
Ég er sem sé þarna búin að gera mína eigin rannsókn og hún hefur staðið um árabil og er hvergi nærri lokið.

Sumt er ekki til lífrænt – en þá er annað ráð:

Það grænmeti sem er ræktað hér á landi, er miklu hollara en það sem er flutt langan veg og hefur verið sprautað á fullt af eitri til að það lifi af ferðalagið og alla leið á diskinn þinn….hugsið um það aðeins…
Næringarefni tapast við langa flutninga. Það er líka slæmt fyrir umhverfið að flytja matvæli langar vegalengir.

Helst ættum við að reyna að neyta sem mest af því sem árstíðirnar hafa uppá að bjóða – um leið og grænmetið er tekið upp. Þá er það hollast.
Helst ætti þetta grænmeti að vera lífrænt – en ef það er ekki í boði – þá a.m.k íslenskt.

Þar með er ég alls ekki að segja að íslenskt sé alltaf best….það er langt í frá.

Ég fæ alveg grænar ( hroll – ekki baunir…sem by the way eru ekki íslenskar…) þegar fólk talar um hvað íslensk matvara sé besta matvara í heimi.
Það er ótrúleg alhæfing og segir í raun það eitt að viðkomandi hafi ekki ferðast víða og þar af leiðandi farið á mis við að prófa eitt og annað matarkyns.

En….margt er í lagi – sérstaklega þegar það er ferskt. En ekki reyna að halda því fram að íslenska lambakjötið og íslensku tómatarnir séu bestir í heimi.
Það er bara hroki af því tagi sem hingað til hefur leitt okkur til falls.

Hveiti og annað mjöl sem hingað er flutt er að miklu leyti til erfðabreytt.

Lífræn matvæli eru aldrei erfðabreytt

Það eru alls kyns rannsóknir þarna úti…sumar sýna að lífrænt sé hollara og aðrar að það sé það ekki.
Hvað af þessu sem er “rétt”, þá er ekki hægt að þræta fyrir það að aukaefni og eiturefni eru ekki holl neinum og geta skaðað heilsuna.
Þess háttar aukaefni eru ekki notuð í lífrænni framleiðslu.

Þess utan er lífræn matvara yfirleitt bragðbetri en ólífræn.
Ef það eitt og sér er ekki næg ástæða…

Eitt sem lítið hefur verið rætt um er umhverfisþátturinn.
Jarðvegur sem er sprautaður með eitri deyr…meðan jarðvegur þar sem lífræn framleiðsla á sér stað lifir...

Ræktarland fer minnkandi í heiminum sökum jarðeyðingar og þess vegna er mikilvægt að stuðla að aukinni lífrænni ræktun.
Fyrir utan, að ef það er lífrænt – þá er það allavega ekki erfðabreytt á meðan.

Ég er held ég með þetta eins og flestir…vil vita hvað ég er að setja ofaní mig – eiga val.
Stundum velur maður “rétt” ( hollari kostinn ) og stundum ekki ( fær sér einhverja óhollustu ).

Ég verð að segja að fyrir mitt leyti kýs ég fremur að kaupa brauð frá Brauðhúsinu Grímsbæ heldur en frá Jóa Fel eða öðrum sambærilegum bakaríum.
Mér finnst flest bakarísbrauð hérna alltof loftmikil og það er svona versmiðjufílingur í þeim flestum.
Það vantar einhverja sál sem manni finnst að eigi að vera í brauðum og öðru bakarísdóti.
Það virðist lítið um alvöru handverk – og það finnst á bragðinu þekki maður muninn.

Víða um heim sér maður alvöru bakarí með girnilegu og gómsætu bakkesli….
Hér á landi snýst valið nokkurn veginn um…snúð, kanilsnúð, vínarbrauð eða skúffuköku.
Og hvort maður vilji bleikan eða brúnan glassúr ofaná jukkið…

Ég myndi fegin vilja hafa meira val…geta valið um fleiri hluti úr betra hráefni.
Í þeim efnum erum við töluvert á eftir nágrannaþjóðum okkar. Ég er þá ekki að tala bara um þessar næst okkur.

Ég kom til dæmis inn í eitt af flottari bakaríum sem ég hef komið í þegar ég var í Tyrklandi síðasta sumar.
Kökurnar og brauðin þar voru eflaust full af sykri og hvítu hveiti…en það var búið að búa til stórkostlega góða hluti úr því. Það var alvöru bragð af því sem þar var í boði og það var ekki bara sama pappabragðið af öllu eins og oft vill verða hér.

Það var líka mikið að gera þar – eiginlega fullt út úr dyrum – af því fólk vissi að þarna var það fá eitthvað gott.
Hefur einhver lent í alvöru þvögu í bakaríi hérlendis? Ekki ég allavega.

Hérna virðist oft vera lítill metnaður lagður í hlutina – hugsanlega er oft bara verið að reyna að komast upp með eins lítil gæði og hægt er.
Það er gengið að því vísu að íslendingar séu afspyrnu lélegir neytendur. Sem við vissulega erum.
Við erum tilbúin til að láta ýmislegt yfir okkur ganga áður en við látum í okkur heyra – jafnt í þessum málum sem öðrum.

Víða um heim er líka meira úrval af lífrænum afurðum og fólk hefur val.

Ef viðskiptavinirnir vildu ekki lífærnu afurðirnar- væru þær einfaldlega ekki framleiddar.
Það er engin tilviljun að sala á lífrænum afurðum fer vaxandi í hinum vestræna heimi.

Meðvitaðir neytendur í flestum löndum eru að taka ákvarðanir á degi hverjum – með veskinu sínu.
Það er ekki síst óttinn við þau áhrif sem erfðabreytt matvæli geta haft á heilsu fólks til framtíðar sem þar ræður.

Við og við er fleygt upp í fjölmiðlum fréttum með fyrirsögnum eins og
“Lífrænt er ekki hollara”….eða…”verðum að leyfa erfðabreytt matvæli til að geta fætt heiminn”…

Það er sjaldan farið neitt lengra í að skoða hvað þar er að baki. Hver gerði könnunina? Hvernig var hún framkvæmd?
Hver kostaði könnunina? Var hugsanlega verið að bera saman epli og appelsínur?

Svo er það allt þetta tal um “matvælaöryggi”…..

Ef okkur er svona umhugað um að fæða heiminn, þá ættum við að sjálfsögðu að byrja á því að hætta að drekka kaffi.
Ímyndið ykkur allt landið sem fer undir kaffirækt í fátækari löndum heims – sem er svo aftur meira og minna drukkið af vesturlandabúum sem hafa
efni á því….og mikið af því í pappamálum ( það er nú alveg sér kapítuli ).

Af hverju ekki að hætta að kaupa kaffi – þá minnkar eftirspurnin eftir því – sem aftur þýðir að bændur þar fá aftur land sitt til matvælaræktunar.

Það er miklu betri og raunhæfari leið til að byrja að vinna gegn hungri í heiminum.
Hugsið um það næst þegar þið hellið ykkur uppá.

Í öllum þessum hafsjó “upplýsinga” og “ekki frétta”, er best að það ákveði bara hver fyrir sig.

Ég vel lífrænt hráefni þegar það er í boði, svo framarlega sem það er jafn gott eða betra en sambærileg afurð sem er ólífræn.
Það er það yfirleitt – í einhverjum tilfellum er það ekki eins gott eða þá að það er einfaldlega ekki í boði.
Þá kaupi ég það ólífrænt. Maður getur ekki fengið allt sem maður vill…allavega ekki ennþá!!